БІЗ ТУРАЛЫ

Түркістан – Орта Азия мен Қазақстандағы ең көне қалалардың бірі. Ол туралы алғашқы деректер араб жазбаларында ІҮ-ІХ ғғ. бастап Шавғар деген атпен кездесе бастайды.

ХІҮ ғасырда, яғни А.Иасауи кесенесі салынғаннан кейін, Түркістан бүкіл түрік тілдес халықтардың діни орталығына айналып, “Хазрети Түркістан” немесе “Кіші Мекке” атанды. Бұл болжамды шығыс зерттеушісі академик В.В.Бартольд да қолдайды.

ХҮ ғасырда Түркістан Сырдария өңірінің саяси және экономикалық орталығына айналып, 1598 жылы ол біржолата қазақ хандығының орталығы болады. Бұған дәлел – А.Иассауи кесенесі төңірегіне қазақ хандарының жерленуі.

Түркістан қаласы сонымен қатар орта ғасырдың өзінде ірі білім орталығы болғандығы белгілі. Оның мәдени өмірінде дәруіш ақындардың, ислам дінін уағыздаушылардың да шығармалары үлкен орын алады.

Олардың қатарына Ахмет Иассауи бастап, оның шәкірті Сүлеймен Бақырғани, Ахмет Жүгнеки, Жүсіп Баласағұндар жатады.

Мың жарым жылдан аса өмірбаяны бар Түркістан – ер жүрек батыр қала. Монғол-татар, жоңғар шапқыншылығын, қазіргі Орта Азия мен Қазақстанда сол кезде өмір сүрген мемлекеттер мен хандықтардың жаугершілігін көрген қала. Орта ғасырдағы Сыр бойындағы Сығанақ, Сунақ, Сауран сияқты үлкен шаһарлардан біздің ғасырға жеткені де осы қала.

ХҮІІ ғасырдың басынан Түркістан қазақ хандығының, яғни қазақ мемлекетінің астанасы болды. Қазақстан мен Ресейдің қарым-қатынасын реттеу үшін Түркістаннан Ресейге, Ресейден Түркістанға елшіліктер жүріп отырған.

Өткен дәуірлерде құрылыс саласында қол жеткен табыстардың көпшілігін өз бойына жинақтаған ғимараттардың бірі, Түркістан қаласындағы күні бүгінге дейін жақсы сақталып келген кесене.

Бізге жеткен жазба мәліметтерге қарағанда, көне Ясыда, қазіргі мавзолей тұрған орнында мұсылманның атақты әулиелерінің бірі, дәруіштер шайқасы – Ахмет қабіріне ХІІ ғасырдың өзінде-ақ шағын мавзолей орнатылғаны белгілі. Кейін бұл мавзолей мұсылмандардың жаппай тәуеп ету орнына айналды.

1991 жылдың 1-ші қаңтарынан бастап Республикалық музей “Мемлекеттік тарихи-мәдени Әзірет Сұлтан қорық музейі” болып қайта құрылды. Қорықтың жалпы ауданы 88,7 гектар. Оған бірнеше ортағасырлық ескерткіштер кіреді:

1-Қазақ хандарының зираттары (Есім, Тәуке хандар);

2-          Ұлы астроном, ғалым Ұлықбек қызы Рәбия Сұлтан Бегім мазары;

3-          Ортағасырлық “Шығыс моншасы”;

4- Жер асты мешіті (Аңызға қарағанда, Ахмет 63 жасқа келген соң, Мұхаммедтен артық өмір сүру күнә деп, өмірінің қалған жылдарын осы жер астында өткізген көрінеді. Осында отырып бүкіл мұсылман әлеміне белгілі “Хикметтерін” жазады);

    Шілдехана, белгісіз мавзолей, Гауһар ана, Алқожа ата мавзолейлері, т.б. ескерткіштер. Сәулет-ғимарат – аса үлкен күмбезді құрылыс. Оның ені 46,5м, ұзындығы 65м. Орталық бөлмесінің төңірегіне түрлі мақсатқа арналған 35 бөлме салынған.

Темірдің кезінде барлық құрылымы бітпеген, тек нұсқасы ғана барды. Оның құрылысын Бұқарды билеген Абдолла хан аяқтайды. (1583-1598).

Қоқан билігі тұсында мұнаралар мен порталдар қам кесекпен қоршалып, мавзолей қамалға айналдырылған.

Мұнан кейінгі ғасырларда Түркістан билеушілері өз кезеңіне сәйкес кесене құрылысын толық аяқтауға тырысқанмен, ешқайсысы да белгілі бір нәтижеге жете алмаған.

Қазіргі кезде бұл алып құрылыс бізден 700-800 жыл бұрын өмір сүріп, кейіннен қазақ халқының негізін құраған көне түркі тайпаларының тілі, діні, мәдениеті мен тарихын зерттеуде өте құнды дерек болып табылады. 

                              Түркістан қаласы туралы мәлімет

Түркістан қаласы Оңтүстік Қазақстан облысының  орталығы Шымкент қаласынан 170 км. қашықтықта орналасқан. Қаланың шығысы тарихи Отырармен, солтүстігі Кентау қаласы және Созақ ауданымен, батысы Қызылорда облысының Жаңақорған ауданымен шектеседі. Әкімшілік аумағы 7,4 мың шаршы шақырымға жетеді.

2013 жылдың 1 қаңтарына қала халқының саны 243,7 мың адамды құрады, құрамына 12 ауылдық әкімшілік және 5 мөлтек аудан кіреді. Қалада 46 ұлттың өкілі тұрады.

Қала халықаралық көлік магистральдің желісінде орналасқан. Түркістан-Сібір магистралі өтетін қалада 60 км шойын жол торабы, 1583,6км автокөлік жолы бар. Түркістан қаласын Шымкент-Самара автомагистралі кесіп өтеді.

Түркістан қаласында 34 өнеркәсіп мекемелері жұмыс істейді. Шағын кәсіпкерлік дамыған. Онда жұмысқа жарамды халықтың 49,1 пайызы жұмыс жасайды. Қаланың әлеуметтік-инфрақұрылымында Ардагерлер үйі, драм-театр, этно-клуб, спорттық сауықтыру комплексі, аквопарк, қонақ үйлер, мейрамханалар, салтанат үйлері т.б. жұмыс жасайды.

Қаржы инфрақұрылымында 8 банк  бөлімшелері жұмыс атқаруда.

73 жалпы білім беру мектептерінде 49433 оқушы, 26 мектеп алды мекемелерде 5040 бала тәрбиеленуде.

Қалада   1992 жылы құрылған Халықаралық Қазақ-Түрік университеті бар. Онда 14,2 мыңнан аса студенттер білім алады. Университетте  26 елден 500-ден астам студент білім алады. Оның ішінде: Түркия, Кипр, Қырғызстан, Түркменістан, Башқортстан, Дағыстан, Саха Республикасы, Монғолия, Қытай және т.б. елдерден.

3 мемлекеттік, 7 мемлекеттік емес  колледждерде 7,5 мыңнан аса студенттер білім алады.

Қала халқына 12 аурухана, 6- емхана, 14- ФАП, 3 - ФП, 16 -дәрігерлік амбулатория, 45- дәріхана,   1- диагностикалық орталық, 1- жедел жәрдем бөлімі қызмет көрсетеді.  438  дәрігер, 1356  орта буынды медициналық дәрігерлер қызмет көрсетеді.

Түркістан қаласында 3 ұлттық мәдени орталық, “Тұран-Түркістан” телеарнасы және “Түркістан” газетінің редакциясы жұмыс жасайды. 

      Түркістан қаласы бойынша жалпы мәлімет

   

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

1.

Жер аумағы, мың  шаршы  км

7,4

7,4

7,4

7,4

2.

Халық саны, мың адам

235,6

239,4

243,7

248,4

 

- қалада

147,6

149,9

152,8

155,3

 

ауылдарда

88,0

89,5

90,9

93,1

3.

Әкімшілік-аумақтық бөлінісі

       
 

- поселкелер (саны)

       
 

ауылдық округтер (саны)

12

12

12

12

4.

Этникалық құрамы,  (%)

       
 

қазақтар

63,2

63,2

63,2

63,2

 

өзбектер

34,5

34,5

34,5

34,5

 

орыстар

0,8

0,8

0,8

0,8

 

түріктер

0,7

0,7

0,7

0,7

 

татарлар

0,3

0,3

0,3

0,3

 

 басқалары

0,5

0,5

0,5

0,5

5.

Жергілікті уәкілетті орган (саны)

1

1

1

1

 

жергілікті мәслихат депутаттары

18

18

18

18

 

облыстық деңгейдегі депутаттар

5

5

5

5

2014 жылдың 1 қаңтарына қала әкімі аппаратының сапалық құрамы

Барлығы

Жынысы

Білімі

Ғылыми дәре

жесі барла

ры

Ұлттық  құрамы

орташа

 жас

ер

әйел

жоғары

казақ

тар

орыс

тар

өзбек

тер

татар

лар

т.б

инже

нер

а/ш маманы

экономист

педо

гог

заңгер

т.б.

128

116

12

21

3

96

20

16

31

-

121

-

7

-

-

42

2014 жылдың 1 қаңтарынаауыл әкімдерінің  сапалық құрамы

Барлығы

Жынысы

Білімі

Ғылыми дәре

жесі барла

ры

Ұлттық  құрамы

орташа

 жас

ер

әйел

жоғары

ка-зақ

тар

орыс-

тар

өз-бек

тер

та-

тар

лар

т.б

Инже

нер

а/ш маманы

экономист

Педо

гог

заңгер

т.б.

107

85

22

11

21

33

5

16

20

1

77

-

30

-

-

44

Мәдениет кешендерінің саны

Атауы

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

- театрлар

1

1

1

1

- музейлер

2

2

2

2

- қорықтар

1

1

1

1

- кітапханалар

43

43

43

43

- мәдениет үйлері

1

1

1

1

- клубтар

20

20

20

20

- архитектуралық-тарихи ескерткіштер

93

93

93

93

Спорт кешендерінің саны

Атауы

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

- стадиондар

3

3

4

2

- спорт сарайлары

1

1

2

2

- спорттық  алаңдар

195

229

229

232

балалар-жастар спорт  мектебі

4

4

4

5

-жүзу бассейні

3

3

3

3

-спорт зал

66

68

68

75

  

Денсаулық сақтау объектілері

Көрсеткіштер

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

 Ауруханалар –барлығы

12

12

12

12

 Оның ішінде: Орталық қалалық аурухана

1

1

1

1

 Ауылдық учаскелік аурухана

4

4

4

4

 Емханалар

6

6

6

6

 ФАП

15

15

14

12

 ФП

3

3

3

4

 Дәрігерлік амбулаторияларбарлығы

15

15

16

17

  Оның ішінде: ауылдық дәрігерлік амбулаториялар

15

15

14

15

дәріханалар

45

45

45

46

Дәрігерлер саныадам

419

426

438

432

Орта буын мед персонал саныадам.

1269

1342

1356

1365

Аурулар саны (  100 мың адамға шаққанда)

Атауы

2010 ж.

2011 ж.

2012ж

2013 ж.

 Жүрек-тамыр  аурулары

1054,1

1894,4

1800,0

1215,9

 Онкологиялық аурулар

77,2

79,6

74,9

78,5

 Құрт аурулары

69,6

45,2

55,6

46,3

 Сары ауры

106,7

25,7

4,6

6,7

Білім объектілері (саны)

Көрсеткіштер

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

- мектеп жасына дейінгі мекемелер

17

27

26

32

  оның ішінде: балалар, адам.

2310

5173

4929

5838

  оның ішінде. жеке мекемелер

3

5

6

5

  оның ішінде: балаларадам

231

275

309

503

орта буын білім беру мекемелері

72

72

73

74

  оның ішінде: оқушылар, адам.

51743

51724

49433

49618

Қаланың жоғарғы оқу орындары

Атауыменшік түрі

Мекен жайы,

сымтетігі

Ректордың

аты жөні

Студент

тер саны

адам

Ғылым докторлары, профессорлар

саны, адам

Доцент

тер

саны

адам

Халықаралық Қазақ-Түрік университеті

Түркістан қаласы,

Б.Саттарханов

даңғылы

 

14263

62

242

Қала колледждері

Атауыменшік түрі

Мекен жайы

 

Басшының

аты- жөні

Студент

тер саны

Оқытушылар саны,

адам

Мемлекеттік

Медициналық колледжі

С.Кожанов № 42

Бимурзаев Ғ.

2371

211

Гуманитарлық-техникалық колледжі

Түркістан қ,

1 мөлтек ауданы

Тәжібаев М.

1212

99

«Түркістан  Ахмет Ясави» колледжі

Қазыбек би , 42а

Кенжалиев А

1000

97

Жеке меншік

Дарын колледжі

Саттарханов даңғылы, №5 үй

Мырзабек  Р.

374

34

Этнопедагогикалық колледжі

Қызыл-Орда шоссесі н

Серім А.

145

14

Түркістан индустриалды-педогогикалық  колледжі

Қызыл-Орда шоссесі н/с

Ганиев А.

626

56

Болашақ колледжі

С.Қожанов н/м

Бегалиева Ш.

503

37

Көпсалалы медицина колледжі

Абылай хан көшесі 20үй

Рысбеков Қ

109

15

«Достық» колледжі

А.Сабырханов №1

Шәріпбеков А

193

17

Тұран колледжі

1 мөлтек ауданы

А.Сопақбаев Қ

1048

60

Саяси партиялар

Мекеме атауы

Мекен-жайы, телефоны

Мекеме басшының аты-жөні

Қаладағы мүшелер саны

1.

«Нұр Отан» ХДП

Түркістан қаласы, Байбұот көшесі №4. тел:3-12-99

Рысбеков Ғани

12000

2.

«Ауыл» партиясы

Түркістан қаласы,  Сұлтанов №213

4-13-81

Досыбеков Әсілтай

2800

3.

«Ақжол» партиясы

Түркістан қаласы, С.Қожанов №7

2-50-74

Пәттеев Мұса

6000

4.

«Азат» партиясы

Түркістан қаласы, Қожанов көшесі , 4-76-99

Оспанов Сейтқасым

200

Үкіметтік емес ұйымдар

Мекеме атауы

Мекен-жайы, телефоны

Қоғамдық бірлестік төрағасының аты-жөні

1.

«Түркістан мүгедектер қоғамы» қоғамдық бірлестігі

Тәуке хан даңғылы н/үй

Тел: 6-39-23

Қарамолда Феруза

2.

«Түркістан қалалық  ҰОС және еңбек ардагерлер ұйымы» қоғамдық бірлестігі

Есім хан алаңы

Тел: 3-19-45

Шотаев Нәліхан

3.

«Түркістан қалалық Чернобль-Семей одағы» қоғамдық бірлестігі

Байбұрт көшесі н/үй

Тел: 4-29-28

Асылбеков Ділдабек

4.

«Түркістан қалалық Ақсақалдар алқасы» қоғамдық бірлестігі

Бекзат Саттарханов даңғылы н/үй,  Тел: 3-17-73

Әзіретбергенов Жарылқасын

5.

«Түркістан қаласы  Ауған соғысы ардагерлер кеңесі» қоғамдық бірлестігі

Есімхан алаңы №2

Тел: 3-19-45

Қожабаев Әзімбай

6.

«Түркістан қалалық әйелдер кеңесі» қоғамдық бірлестігі

Байбұрт көшесі  №14 

Тел: 4-20-39

Жамболова Дүйсенкүл

7.

«Нұр» қоғамдық бірлестігі

Байбұрт көшесі н/с үй

Тел: 3-32-92

Бурханов Сайлау

8.

«Жігер» қоғамдық бірлестігі

С.Қожанов көшесі н/с үй

Тел: 3-26-23

Құрбанқоджаев Ерлан

9.

Бекзат Саттарханов атындағы «Намыс» жастар қоғамдық бірлестігі

Бекзат Саттарханов даңғылы н/с үй, Тел: 6-36-07

Райымбердиев Талжан

10.

«Тұран кәсіпкерлер» жеке кәсіпкерлер және заңды тұлғалар қауымдастығы

Байбұрт көшесі н/үй

Тел: 6-36-07

Құдайбергенов Мұхит

11.

«Бота Түркістан» қоғамдық бірлестігі

Қазыбек би көшесі №55 үй

Тел: 4-05-09

Кенжебаев Тәуекел

12.

«Қазақ тілі» қоғамдық бірлестігі

Есімхан алаңы,№1  Тел: 3-17-32

Дүйсекейұлы Мұсахан

13.

«Семей ардагерлер және мүгедектер  қоғамдастығы  одағы» қоғамдық бірлестігі

Қожанов көшесі, 50 үй  4-31-66

Абдиев Әлімжан

14.

«Жайылма» қоғамдық бірлестігі

Түркістан қаласы, Нұртас ауылы  6-90-87

Сүйінбаев Тасболат

15.

«Қожа Ахмет Ясауи кесенесін қорғау» қоғамдық бірлестігі

Қарабура әулие көшесі, №14 үй            7-64-80

Жүнісов Бақытжан

16.

«Қазақстан рухани ағарту орталығы» мекемесінің Оңтүстік Қазакстан облысы, Түркістан филиалы

М. Жалил көшесі, №124   7-70-64

Кенжеева Клара

17.

 «ОҚО Түркістан қаласының  білім саласы қызметкерлерінің  ассоциациясы» қоғамдық бірлестігі

Б. Саттарханов көшесі, №102 үй   3-16-09

Құлбайымбетов Жарқынбек

Ұлттық мәдени орталықтар

Атауы

Мекен-жайы, телефоны

Төрағасының

 аты-жөні

1.

«Түркістан қалалық өзбек  мәдени орталығы» қоғамдық бірлестігі

Ескі-Иқан ауылы,  Тел. 4-41-46

Маннатов Даныш

2.

«Ахысқа» Түрік ұлттық орталығы 

Түркістан қаласы, Қойшыбаев,№70

Идирисов Яша

3.

«Славян»  мәдени орталығы

Түркістан қаласы, Фадеев көшесі 14/1  Тел.5-24-44

Пудовкина А.

Діни бірлестіктер

Діни ұйымның атауы

Орналасқан мекен- жайы

Басшысының аты -жөні

 
 

$11.     

«Мысыр» мешіті

Жүйнек а/о Шипан е/м

Маннапов Дилмурат

 

$12.     

«Жаңа Иқан» мешіті

Жаңа Иқан ауыл округі

Қадыралиев Әбдіқадыр

 

$13.     

«Бабай» мешіті

Бабайқорған ауыл округі

Исаков Сражиддин

 

$14.     

«Жумадулла» мешіті

Қарашық а/о Құмтиын е/м

Үсенбаев Омар

 

$15.     

«Жамаға» мешіті

Қарашық ауыл округі

Төреханов Қошқар

 

$16.     

«Жұма» мешіті

Қарашық а/о Бірлік е/м

Сарбаев Мамадраим

 

$17.     

«Ортақ» мешіті

Ортақ е/м Ниязов к/сі  н-з үй

Дадашов Темірбай

 

$18.     

«Майдантал» мешіті

Сауран а/о Ынталы е/м

Жүсіпбеков Қанағат

 

$19.     

«Әбдікәрім ата» мешіті

Оранғай а/о Қосқорған е/м

Зарипов Әлімхан

 

$110.

«Құдыс» мешіті

Түркістан қаласы, Пушкин көшесі №12

Юсупов Зейнулла

 

$111.

«Түркістан» мешіті

Түркістан қаласы, Тұрсынов н/с

Жуманов Асатулла

 

$112.

«Ақмешіт» мешіті

Түркістан қаласы, Бекзат м/а Қойшыбаев көшесі

Закиров Шахитдин

 

$113.

«Нақып Алтый» мешіті

Түркістан қаласы,Сабырхан, 8 а

Тұрмаганбетов Рахат

 

$114.

«Қалымбет Ишан» мешіті

Үшқайық а/о Үсенов е/м

Көбек Мәкәлім

 

$115.

«Жүйнек» мешіті

Түркістан қаласы, Усманова ,5

Абдуллаев Сайтжан

 

$116.

«Дәрвиш Әли» Алдияров мешіті

Шорнақ ауылы

Тұрғанбаев Асқар

 

$117.

«Суннат» мешіті

 Шорнақ а/о Қосмезгіл е/м

Абдуразаков Төрахан

 

$118.

«Имам-ағзам» мешіті

Шаға ауыл округі

Файзуллаұлы Мұхамметсапар

 

$119.

«Әль-Кәусар» мешіті

Түркістан қаласы, Ғ.Мүсірепов, 19

Мамляйұлы Мұхамеджүніс

 

$120.

«Мүслим ата»

Түркістан қаласы, Қазыбек би көшесі

Райымов Мамадрайым

 

$121.

«Құлатай ата» мешіті

Түркістан қаласы,Тұран ауылы, Жәнібек көшесі н/з

Абдрахманұлы Фаттаутдин

 

$122.

«Нәзір Төреқұлов» мешіті

Б.Саттарханов даңғылы

Киізбаев Ерлан

 

$123.

«Фирдауси» мешіті

Шавгар мөлтек ауданы

Абдиев Хуснидин

 

$124.

«Қожанов» мешіті

Үшқайық а/о Қожанов е/м

Жұмадуллаев Мақсат

 

$125.

«Еңбекші диқан» мешіті

Оранғай а/о Еңбекші Дихан е/м

Мутенов Бабаш

 

$126.

 «Ахли-Ислам» мешіті

Жүйнек ауыл округі, Коммуна е/м

Абдувахитов Тайп

 

$127.

«Нұртас» мешіті

Үшқайық а/о Нұртас е/м

Сқақов Жарылқасын

 

$128.

«Ынтымақ» мешіті

Түркістан қаласы, Әйтеке би көшесі

Абдукадиров Балтабай

 

$129.

«Игілік ата» мешіті

Түркістан қаласы, Мұңайтпасов көшесі н/с 94 б

Моллатілеуүлы Сүлеймен

 

$130.

«Хильвет» мешіті

Бекзат Саттарханов даңғылы

Омар қажы Елеуұлы

 

$131.

«Хазыреті Әубәкір» мешіті

Шавгар мөлтек ауданы

Розиев Зафар

 

$132.

«Махмуд ата» мешіті

Оранғай ауыл округі

Досанов Музарабша

 

$133.

«Фатиха» мешіті

Иассы а/о Еңбекші Дихан е/м

Ергешбаев Абдилхамит

 

$134.

«Мағзаман» мешіті

Түркістан қаласы, Шайқантаур көшесі №1 а  үй

Қоңыртай Хамидулла

 

$135.

«Әбдімәлік ата» мешіті

Шаға ауыл округі

Юнусов Үсенжан

 

$136.

«Иждихат» мешіті

Юсупов к/сі н-з үй

Камалов Розмат

 

$137.

«Гүрзіхан ата» мешіті

Бабайқорған а/о Абай е/м

Мырзабеков Қалдыбай

 

$138.

«Достық» мешіті

Ескі Иқан а/о Достық е/м

Исаханұлы Абдилман

 

$139.

«Бекзат» мешіті

Түркістан қаласы Сандыбаев, №64 үй

Еркімбаев Төлеген

 

$140.

«Юсуп ата» мешіті

Ескі Иқан ауыл округі

Атаханов Фархат

 

$141.

«Иқан» мешіті

Ескі Иқан ауыл округі

Хамраев Сұлтан

 

$142.

«Имам нұры» мешіті

Жүйнек а/о Коммуна е/м

Күмісбаев Қырқынбай

 

$143.

«Қауам ад-Дни әл Итқани әл-Фараби ат Түркістани» мешіті

Ескі Иқан ауыл округі

Гафуров Тахир

 

$144.

«Ықылас» мешіті

Әубәкір көшесі н/з

Мақсұтов Нұралы

 

$145.

«Дәуіт» мешіті

Бабайқорған а/о Серт е/м

Құрбанәлиев Құдайберген

 

$146.

«Тоғайлы ата» мешіті

Шаға ауыл округі

Каюмов Садилла

 

$147.

«Хазіреті Дәуіт» мешіті

Ескі Иқан ауыл округі

Сұлтанов Алимжан

 

$148.

«Тамабай ата» мешіті

Жәңгірхан к/сі №12а

Маханбетов Болат

 

$149.

«Шілменбет би мешіті

Майлин к-сі н-з үй

Юсупов Абдулла

 

$150.

«Шорнақ» мешіті

Шорнақ а/о Алтынсарин к/сі н/з үй

Зеидинов Бақытжан Өтегенұлы

 

$151.

«Қара бура» мешіті

Бекзат мөлтек ауданы

Бахтияров Айдын

 

$152.

«Асанбай ата» мешіті

Түркістан қаласы, Атабай тас жолы

Абдраймов Әмірхан

 

Тұрғындар миграциясы

 

2010 жыл

2011 жыл

2012 жыл

2013 жыл

 

Келге

ні

кеткені

сальдо

келгені

кеткені

Сальдо

келгені

кеткені

сальдо

келгені

кеткені

сальдо

Қала бойынша барлығы

1012

5

+1007

1198

3

+1195

783

18

+765

563

2337

-1774

Халықара

лық миграция

121

5

+116

168

3

+165

112

18

+94

115

30

+85

Облыс

аралық миграция

425

-

+425

473

-

+473

269

-

+269

184

1371

-1187

Облыстық миграция

466

-

+466

557

-

+557

406

-

+406

264

936

-672

Демографиялық көрсеткіштері (тұрғындардың табиғи өсу коэффициенті)

 

Көрсеткіштер

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

1.

Туылуы  ( 1000 адамға шаққанда)

29,6

30,4

30,9

32,3

2.

Өлімі ( 1000 адамға шаққанда)

5,94

5,12

4,7

5,08

3.

Балалар өлімі ( 1000 туылған балаға)

19,3

15,3

18,8

13,04

4.

Табиғи өсім

    +5790

+6163

+6233

     +6141

5.

Орташа өмір сүру жасы

68-69

69-69,5

69-69,5

69-70

Халықтың өмір сүру деңгейі

 

Көрсеткіштер

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

1.

Орташа жалақы (теңге)

50033

58076

68441

87116

2.

Орташа зейнетақы (теңге)

21457

31068

33002

 

Халықтың аз қамтамасыз етілген бөлігі  (саны, адам)

 

Көрсеткіштер

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

1.

Жұмыссыздар

5700

5500

5609

4706

2.

Зейнеткерлер

13574

13879

14568

15400

3.

Мүгедектер

8422

9096

9213

9600

4.

Әйелдер

115216

119923

121817

123907

5.

Жастар ( 16 жастан 25 жасқа дейін)

34215

34961

35261

35687

6.

Балалар ( 0 жастан 16 жасқа дейін)

94108

95697

96726

97103

            

Салалар бойынша орташа жалақы мөлшері ( теңге)

 

Көрсеткіштер

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

1.

Өнеркәсіп

43342

45493

48394

53233

2.

Көлік және байланыс

86641

 117027

    145273

159800

3.

Құрылыс

30511

35485

35427

38969

4.

Ауыл шаруашылығы

45696

49021

55884

61472

5.

Білім беру саласында

48784

58006

67273

74000

6.

Денсаулық сақтау және  басқа  да әлеуметтік қызмет көрсету

50253

61576

73694

81063

 

Қала бойынша орта есеппен

50033

58076

68441

87116

Еңбек рыногы және  жұмыспен қамту

 

Көрсеткіштер

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

1

Тіркелген жұмыссыздар саны, адам

4261

2324

3846

4700

2

Ресми жұмыссыздар деңгейі  (%)

0,55

0,54

0,45

5,5

3

Азаматтардың жұмысқа орналасуы (адам)

4276

2379

3756

4299

Шаруашылық субъектілерінің саны

   

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

1.

Заңды тұлғалар бойынша

922

926

925

 
 

-Мемлекеттік мекемелер

195

205

205

 
 

-Шаруашылық серіктестіктері

507

506

515

 
 

-Акционерлік қоғамдар

3

3

1

 
 

-Бірлескен мекемелер

9

7

9

 
 

-Басқа да субъектілер

208

205

195

 

Банктер

   

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

1

Банктер (саны)

-

-

-

-

2

Филиалдары и есептеу-кассалық орталықтары

8

8

8

8

Жолдар және олардың ұзындықтары

 

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

Жолдар:

       

-  темір жолдар (шақырым)

60

60

60

60

- автомобилдік (шақырым)

1583,6

1583,6

1583,6

1583,6

Оның ішінде:  асфальтталғаны (шақырым)

Оның ішінде:

-Республикалық маңызы бар жолдар

-облыстық маңызы бар жолдар

-жергілікті маңызы бар жолдар

717,9

169,5

369

179,4

717,9

169,5

369

179,4

717,9

169,5

369

179,4

717,9

169,5

369

179,4

Қонақ үйлер

   

2010 ж.

2011 ж.

2012ж

2013 ж.

1

Қонақ үйлер

19

19

19

19

 

- орын саны

620

620

620

620

Қылмыстың жалпы саны (бірлік)

Көрсеткіштер

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2014 ж.

 Барлығы

450

1079

1441

1711

Оның ішінде:

       

Қасақана  кісі өлтіру

12

12

6

9

Қарақшылық

19

14

15

19

Тонау

51

106

109

82

Бұзақылық

34

46

71

78

Ұрлық

150

708

1013

1193

Бюджет

                                                                                                                                                                    млн.тенге

 

Көрсеткіштер

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

1.

Кірістер

11279,1

16792,9

21690,7

19153,7

2.

Субвенция

10194,3

15360,4

19157,2

8897,9

 

Оның ішінде:  күрделі және ағымдағы трансферттер

4475,0

7493,2

10322,0

7940,8

3.

Шығыстар

11231,6

16698

20746,1

19109,9

Негізгі капиталға  тартылған инвестиция (  млн. теңге)

 Инвестиция  түрлері

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

Барлығы

9511,3

15900,7

21638,2

21289,2

Оның ішінде :

       

- бюджет қаржысы есебінен

7518,3

11118,6

11184,3

9539,7

- мекемелердің өз қаржысы есебінен, оның ішінде  банктік несие

1993

4782,1

6667,6

3618,5

шетел  инвестициясы

-

-

3786,2

-

   Автомобильдік  көлік

 

Көрсеткіштер

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

1.

Жүк тасу көлемі, мың тонна

5926,6

8180,9

9489,5

10271,4

2.

Жолаушыларды тасымалдау көлемі, мың адам

119196,0

169155,4

202813,1

215415,9

3.

Жүк айналымымың.тн/км

340,5

480,4

528,5

555,1

4.

Жолаушылар айналымы, пас./км

684,3

935,2

1018,4

1252,7

  Ауыл шаруашылығы

 

Көрсеткіштер

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

1.

Агроқұрылымдар саны (жұмыс істейтіндері)

4582

4719

2811

3835

 

-ЖШС, ТС

25

19

28

28

 

-өндірістік кооперативтер

7

14

7

7

 

-фермерлік шаруашылықтар

4550

4686

2776

3800

2.

Ауылшаруашылығына жарамды жер көлемі  (мың га)

612,3

411,6

304,2

322,9

 

Оның ішінде: айдалмалы жер (мың га)

40,8

40,8

44

35,7

3.

Ауыл шаруашылығы өндірісінде  айналысатын адамдар саны (мың адам )

22,8

23,1

23,5

23,7

4.

Аграрлық секторға тартылған инвестиция (мың теңге)

667,0

760,6

887,0

1188,3

 

-мемлекеттік қолдау  тарапынан

667,0

760,6

887,0

1188,3

 

-шетел  инвестициясы

       
 

-отандық  инвестициялар

       

Мал басы  (мың бас)

 

Түрлері

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

1.

Ірі қара- барлығы

69,7

64,3

65,6

71,5

2.

Шошқалар

2,6

2,6

3,4

2,3

3.

Қой және ешкілер

332,8

353,8

358,7

366,5

4.

Жылқы

6,7

7,0

7,3

7,1

5.

Түйе

1,7

1,9

1,9

1,9

6.

Құстар

111,1

81,9

86,1

91,2

   

  Ауылшаруашылық өнімдерін негізгі түрлерін өндіру

Өнімдер

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

Ауыл шаруашылығы

       

Ауылшаруашылығы жалпы өнімінің көлемі – барлығы, млн.теңге

12902,5

17892,9

21097,9

23954,8

 Оның ішінде:

       

Егін шаруашылығы өнімдері

7054,1

10822,4

12367,7

14193,8

Мал шаруашылығы өнімдері

5848,4

7070,5

8723,0

9761,0

Бидаймың тн

17,7

8,1

3,6

14,3

Мақта, мың тн

29,8

31,7

33,2

25,5

Картопмың тн

2,5

8,1

8,5

8,5

Көкөнісмың тн

89,0

91,9

101,1

78,8

Жүзіммың тн

2,1

2,5

3

3,2

Бақша мың тн

   

146

123,0

Жүгері мың тн

   

9,3

12,5

Мал және құс ( сойылған салмақта), мың тн

10,9

6,2

6,4

7,0

Сүт (сиыр), мың тн

53,0

53,7

54,5

58,8

Жұмыртқа, млн дана

9,6

9,64

9,2

9,57

Қой жүні (физ.салмағы), тн

680

684

684

718,1

   Өнеркәсіп өндірісі

 

2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

Шаруашылық субъектілері, бірлік

34

34

34

   34

- мемлекеттік

1

1

1

1

- жекеменшік

33

33

33

33

Өнеркәсіп:

       

Тоқтап тұрған мекемелер саны

1

1

1

-

Өнеркәсіп өнімінің көлемі  (млн.теңге)

5194

7363,9

8059,2

9852,2

   Шағын кәсіпкерліктің дамуы

Көрсеткіштер

Өлшем бірлігі

2010 ж.

             

2011 ж.

                

2012ж

2013 ж.

Кәсіпкерлік құрылымдардың саны

   бірлік

13993

14596

15373

15651

     Оның ішінде:

         

Заңды тұлғалар

   бірлік

703

745

790

801

Жеке кәсіпкерлер

    адам

13290

13851

14583

14850

Жұмысшылар саны

    адам

38883

39855

40851

41500

Top
Разработано с JooMix.
We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…